Đặt lễ ở chùa: sắm lễ chay thế nào, ban nào đặt lễ gì và những thứ không nên mang vào
Trả lời ngắn: lễ dâng Phật ở chùa nên là lễ chay: hoa tươi, quả sạch, hương, đèn nến, có thể thêm bánh kẹo chay. Không mang đồ mặn, rượu bia lên ban Phật. Theo nếp phổ biến, ban Đức Ông, ban Thánh Mẫu có thể đặt lễ riêng tùy chùa; vàng mã nhiều chùa không nhận. Lễ nhỏ mà sạch, gọn quý hơn lễ to mà bày biện.
Mỗi dịp rằm tháng Giêng, các ngôi chùa lại chật kín mâm lễ. Có những mâm lễ chất đầy, kèm tiền giả, vàng mã, thậm chí cả gà luộc, rượu. Những cảnh ấy khiến nhiều chùa phải dựng biển nhắc nhở.
Đặt lễ đúng cách không khó. Chỉ cần nhớ chùa là nơi thờ Phật, và Phật giáo khuyến khích lễ chay, đơn giản, xuất phát từ tâm.
Lễ chay gồm những gì
Lễ chay thường gồm hoa tươi, quả tươi, hương, đèn hoặc nến, có thể thêm xôi chè, bánh kẹo, oản. Hoa nên chọn loại thanh khiết như sen, huệ, cúc, lay ơn; tránh hoa dại, hoa có mùi quá nồng theo quan niệm của nhiều nơi. Quả chọn loại tươi, sạch, rửa sạch và lau khô trước khi mang đi.
Lễ không cần nhiều. Một đĩa quả nhỏ, một bó hoa, vài nén hương là đủ trang trọng.
Ban Tam Bảo: chỉ đặt lễ chay
Ban Tam Bảo, nơi thờ Phật ở chánh điện, theo nếp chung chỉ đặt lễ chay. Đồ mặn, rượu, thuốc lá tuyệt đối không đặt lên ban này. Nhiều chùa cũng không nhận tiền âm phủ, vàng mã ở ban Phật.
Nếu chùa có người nhận lễ, hãy trao cho người ấy sắp xếp thay vì tự đặt chồng lên những mâm khác.
Ban Đức Ông
Ban Đức Ông thường đặt bên phải hoặc trước chánh điện, thờ vị hộ pháp trông coi chùa. Theo nếp phổ biến miền Bắc, người đi lễ hay lễ ban Đức Ông trước khi vào chánh điện, như xin phép người trông coi. Lễ ở ban này cũng là lễ chay.
Ban Thánh Mẫu ở chùa
Nhiều chùa miền Bắc có điện Mẫu phía sau hoặc bên cạnh, theo truyền thống "tiền Phật hậu Thánh". Ở ban Mẫu, một số nơi có nếp đặt lễ mặn và đồ dâng riêng, nhưng tùy quy định từng chùa. Người không rõ nên hỏi người trông coi; chuyện lễ Mẫu chi tiết hơn thuộc về nghi lễ ở đền phủ.
Nhà Tổ và ban thờ vong
Nhà Tổ thờ các vị sư tổ đã viên tịch của chùa. Lễ ở đây cũng là lễ chay, thắp hương tưởng nhớ. Một số chùa có ban thờ vong, nơi các gia đình gửi linh vị người thân; người đến thăm nên giữ yên lặng, không chạm vào linh vị của nhà khác.
Sắm lễ ở đâu
Có thể chuẩn bị lễ ở nhà để chủ động chọn quả sạch, hoa tươi. Nếu mua ở hàng quán quanh chùa, chú ý giá cả, hỏi trước khi mua, và không mua những gói lễ kèm vàng mã nếu chùa không nhận. Dịp đông người dễ gặp tình trạng nài ép mua lễ; cứ lịch sự từ chối.
Có nên mang vàng mã vào chùa
Phật giáo không có chủ trương đốt vàng mã. Nhiều chùa đã treo biển không nhận vàng mã, hoặc chỉ cho đốt ở lò hóa vàng riêng. Đốt nhiều vàng mã vừa lãng phí, vừa gây khói bụi và nguy cơ cháy.
Nếu gia đình có nếp hóa vàng cho tổ tiên, việc đó nên làm ở nhà, đúng nơi an toàn, với số lượng vừa phải.
Tiền lẻ: đặt đâu cho đúng
Nhiều người đặt tiền lẻ lên ban thờ, nhét vào tay tượng, rải dưới chân tượng với mong muốn lấy may. Cách làm ấy khiến nơi thờ tự lộn xộn, có khi tiền bị người khác lấy đi. Nếu muốn góp công đức, bỏ vào hòm công đức hoặc ghi sổ công đức tại văn phòng chùa.
Sớ và lời khấn
Không bắt buộc phải viết sớ khi đi chùa. Nhiều người chỉ khấn thầm bằng lời của mình: tên tuổi, nơi ở, điều mong cầu. Một số chùa có viết sớ cầu an, cầu siêu vào các dịp lễ lớn; nếu muốn, hãy đăng ký tại văn phòng chùa, tránh những người lạ mời viết sớ ngoài cổng thu tiền cao.
Hạ lễ và nhận lộc
Sau khi lễ xong, có chùa cho phép người đi lễ hạ lễ mang về, có chùa giữ lại để dùng chung hoặc làm từ thiện. Nên hỏi người trông coi. Nếu được mang về, chia lộc cho người nhà như một niềm vui, không tranh giành, không lấy lễ của người khác.
Lễ vật đi chùa ngày rằm tháng Giêng
Rằm tháng Giêng là dịp đi chùa đông nhất năm. Lễ vật nên gọn để dễ mang, dễ đặt giữa đông người: một đĩa quả, một bó hoa nhỏ. Nhiều chùa quá tải mâm lễ vào ngày này; đôi khi chỉ cần thắp hương, vái lạy và góp chút công đức là đủ.
Đi chùa không mang lễ cũng được
Đi chùa không mang lễ hoàn toàn không phải điều thất lễ. Có người chỉ mang tâm cung kính, ngồi nghe kinh, góp tay dọn dẹp, phụ việc bếp chay. Những việc ấy được nhiều vị thầy xem là cúng dường quý giá.
Cúng dường cho đúng tinh thần
Cúng dường trong Phật giáo là dâng tặng với lòng kính trọng, không mong đổi lấy phước báo như mua bán. Có thể cúng dường tịnh tài (tiền), vật thực, công sức. Góp cho các quỹ từ thiện của chùa như nấu cơm cho bệnh nhân, giúp học sinh nghèo cũng là cách cúng dường thiết thực.
Mang lễ đi xa, lên chùa núi
Với những chùa trên núi như Yên Tử, Bái Đính, Hương Tích, đường đi dài và dốc. Lễ nên thật gọn: một túi quả nhỏ, hương đã chuẩn bị sẵn, để hai tay còn bám vịn khi leo bậc. Không cần mang mâm, khay cồng kềnh. Nhiều chùa trên núi có sẵn hương, hoa cho khách, góp công đức tùy tâm.
Uống đủ nước, đi giày bám đường, nghỉ khi mệt. Người có bệnh tim mạch, huyết áp nên hỏi bác sĩ trước khi leo những chặng dài, hoặc chọn đi cáp treo nếu có.
Lễ cầu an, cầu siêu ở chùa
Ngoài lễ cá nhân, nhiều gia đình đến chùa để làm lễ cầu an cho người ốm, cầu siêu cho người mất. Những lễ này thường được đăng ký với văn phòng chùa, nhà chùa sắp xếp thời gian và nghi thức. Gia đình nên hỏi rõ cần chuẩn bị gì, tham dự thế nào, và cúng dường tùy tâm thay vì theo những mức giá do người ngoài đưa ra.
Dạy trẻ sắm lễ cùng bố mẹ
Cho trẻ cùng chọn quả, rửa quả, cắm hoa trước khi đi chùa là cách dạy nếp nhà nhẹ nhàng. Trẻ hiểu rằng lễ vật là sự chuẩn bị chu đáo, sạch sẽ, không phải thứ mua vội để đổi lấy điều ước.
Những thứ không nên mang vào chùa
- Đồ mặn, rượu bia, thuốc lá để dâng lên ban Phật.
- Vàng mã, tiền âm phủ ở những chùa không nhận.
- Hoa giả, hoa nhựa thay cho hoa tươi ở ban chính, theo quan niệm của nhiều nơi.
- Quả hỏng, quả chưa rửa sạch.
- Vật nuôi, trừ khi chùa cho phép.
Danh sách này là nếp chung; mỗi chùa có thể có quy định riêng, hãy ưu tiên làm theo nội quy tại chỗ.
Ai muốn bày một góc thờ Phật nhỏ ở nhà để lễ hằng ngày thay vì chỉ đi chùa dịp lớn, có thể tham khảo các mẫu tượng Phật trên Thế Giới Phong Thủy; chọn kích thước vừa với không gian và đặt nơi sạch sẽ, cao ráo.