Xin xăm, gieo quẻ, xin lộc ở chùa và đền: hiểu cho đúng để giữ lòng bình thản
Trả lời ngắn: xin xăm là tục dân gian: người đi lễ lắc ống xăm cho một thẻ rơi ra, đối chiếu với lời thơ tương ứng để tham khảo. Thẻ xăm nên được đọc như một lời nhắc nhở, không phải lời phán định mệnh. Thẻ xấu không phải tai họa chắc chắn, và không cần trả tiền làm lễ giải.
Ở nhiều đền, chùa, nhất là dịp đầu năm, có những hàng người xếp hàng lắc ống xăm. Thẻ rơi ra mang một con số, đối chiếu với một bài thơ, thường có lời bình về công danh, tài lộc, gia đạo, sức khỏe.
Xin xăm có thể là một trải nghiệm văn hóa thú vị. Nhưng khi hiểu sai, nó trở thành nguồn lo lắng, thậm chí là cơ hội cho người khác trục lợi.
Nguồn gốc tục xin xăm
Tục xin xăm được cho là bắt nguồn từ Trung Hoa và du nhập vào Việt Nam qua nhiều thế kỷ, gắn với các đền miếu thờ thần, sau đó xuất hiện ở cả một số chùa. Các bộ xăm phổ biến có tên như xăm Quan Âm, xăm Quan Thánh, với số thẻ khác nhau.
Về mặt giáo lý, Phật giáo không chủ trương bói toán. Việc có ống xăm ở một số chùa là sự hòa trộn với tín ngưỡng dân gian, không phải phần của giáo lý nhà Phật.
Cách xin xăm phổ biến
Người xin thường thắp hương, khấn điều muốn hỏi, rồi quỳ lắc ống xăm đến khi một thẻ rơi ra. Có nơi kèm gieo quẻ âm dương bằng hai đồng tiền hoặc hai mảnh gỗ để hỏi thẻ ấy có đúng không. Sau đó đối chiếu số thẻ với lời xăm.
Mỗi nơi có cách làm riêng; nếu muốn xin, quan sát và hỏi người trông coi.
Gieo quẻ âm dương
Quẻ âm dương dùng hai đồng tiền xu hoặc hai mảnh gỗ hình bán nguyệt. Gieo xuống, một sấp một ngửa thường được hiểu là "được", hai ngửa là "cười", hai sấp là "không". Cách hiểu cụ thể khác nhau giữa các nơi.
Đây là tục dân gian mang tính hỏi ý, không có cơ sở để coi là chắc chắn.
Đọc thẻ xăm như một lời khuyên
Lời xăm thường là thơ cổ, ý nghĩa rộng, có thể hiểu theo nhiều cách. Cách đọc lành mạnh là xem nó như một lời nhắc: thẻ khuyên kiên nhẫn thì mình kiên nhẫn hơn, thẻ khuyên thận trọng thì mình cẩn thận hơn trong việc lớn.
Đừng dùng thẻ xăm thay cho việc tìm hiểu kỹ một quyết định quan trọng như đầu tư, chữa bệnh, kết hôn.
Thẻ xấu có đáng sợ không
Rút phải thẻ "hạ" khiến nhiều người lo lắng cả năm. Hãy nhớ: thẻ rơi ra là ngẫu nhiên; lời thơ cổ không biết hoàn cảnh cụ thể của mình. Thẻ xấu có thể đọc thành lời nhắc cẩn thận, giữ sức khỏe, sống chậm lại, như vậy là đủ.
Có người xin lại nhiều lần đến khi được thẻ tốt; điều đó cho thấy chính mình cũng hiểu thẻ xăm không quyết định gì.
Cảnh giác dịch vụ giải xăm thu tiền
Ở một số nơi có người ngồi giải xăm thu tiền, đôi khi phán thẻ xấu rồi gợi ý làm lễ giải hạn, mua vật phẩm trấn yểm với giá cao. Nếu muốn nghe giải nghĩa, hỏi giá trước; nếu bị dọa nạt, ép làm lễ, từ chối và rời đi.
Có thể tự đọc lời xăm qua sách in hoặc tờ giải nghĩa nhà đền niêm yết, hoặc đơn giản là không cần giải.
Xin lộc: nếp đẹp nếu đúng cách
Xin lộc là nhận lại một phần lễ vật đã dâng, như quả, bánh, hoa, như lộc của thần Phật ban. Nếp này mang ý chia sẻ, may mắn. Chỉ nên nhận lộc khi được nhà chùa, thủ từ trao, hoặc hạ chính lễ mình đã đặt.
Bẻ cành, hái lộc ở cây trong chùa, đền là thói quen nên bỏ: làm hại cây, làm xấu cảnh quan, có nơi đã cấm hẳn.
Muối, gạo, tiền lộc
Một số nơi phát gói muối, gạo hay đồng tiền lộc đầu năm. Mang về đặt ở nhà như một vật kỷ niệm, chia cho người thân. Không mua bán lộc trôi nổi, không tin những lời quảng cáo tiền lộc "đã được làm phép" bán giá cao ở cổng chùa.
Phật giáo nhìn chuyện bói toán thế nào
Trong nhiều bài giảng, các vị thầy nhắc rằng tương lai phụ thuộc vào nhân duyên và việc làm của chính mình, không nằm trong một thẻ tre. Kinh điển Nam truyền còn có đoạn kể bói toán là nghề mà người xuất gia nên tránh. Người tại gia đi chùa nên đặt trọng tâm vào lễ Phật, nghe pháp, làm thiện hơn là cầu hỏi vận mệnh.
Dạy trẻ về xin xăm
Trẻ con thích lắc ống xăm như một trò chơi. Có thể cho con trải nghiệm, đồng thời giải thích đây là tục xưa, thẻ rơi ngẫu nhiên, lời thơ là lời khuyên chung. Như vậy trẻ biết văn hóa mà không mang nỗi sợ vô cớ.
Khi người thân quá tin vào thẻ xăm
Có người vì một thẻ xấu mà hoãn việc lớn, lo lắng mất ngủ. Nhẹ nhàng nói chuyện, giúp họ nhìn thẻ như lời nhắc, cùng họ lên kế hoạch cẩn thận cho việc định làm. Nếu nỗi lo kéo dài, ảnh hưởng sức khỏe, nên khuyên họ tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Giữ lòng bình thản
Mục đích của đi lễ là cho lòng an. Nếu xin xăm làm mình bất an hơn, có lẽ nên bỏ qua. Một nén hương, một lời nguyện, một việc tốt đầu năm đủ để mở đầu năm mới nhẹ nhàng.
Thẻ xăm và quyết định quan trọng
Có người dùng thẻ xăm để quyết định cưới hỏi, mua nhà, đổi việc. Những quyết định ấy cần thông tin thật: tài chính, pháp lý, sức khỏe, ý kiến của những người liên quan. Nếu muốn, có thể xem thẻ xăm như một trong nhiều tiếng nói tham khảo, nhưng tuyệt đối không để nó thay cho việc tìm hiểu kỹ và hỏi người có chuyên môn.
Xin xăm ở đâu thì đáng tin hơn
Không có nơi nào xin xăm "chuẩn" hơn nơi nào. Những đền có ống xăm và bảng giải nghĩa niêm yết công khai, không thu tiền bắt buộc, thường là nơi ít nguy cơ bị lợi dụng hơn. Cảnh giác những điểm xin xăm tự phát ngoài cổng, kèm người giải xăm mời mọc.
Gieo quẻ Kinh Dịch có giống xin xăm không
Gieo quẻ Kinh Dịch là một hệ thống khác, dùng đồng xu hoặc cỏ thi để lập quẻ, đọc theo sáu mươi tư quẻ. Nhiều người tìm hiểu Kinh Dịch như một môn triết học cổ về sự biến đổi. Dù vậy, cách đọc quẻ để đoán việc cũng nên được nhìn như tham khảo, không phải lời phán chắc chắn.
Nếu đã lỡ trả tiền làm lễ giải
Có người lỡ trả khoản tiền lớn để giải thẻ xăm xấu rồi mới thấy mình bị lợi dụng. Giữ lại biên nhận, tin nhắn, thông tin người nhận tiền; nếu có dấu hiệu lừa đảo, trình báo công an nơi xảy ra. Quan trọng hơn là đừng tự trách quá mức; rút kinh nghiệm và kể cho người thân để họ cùng cảnh giác.
Xin chữ đầu năm: một lựa chọn khác
Nhiều nơi có nếp xin chữ của ông đồ đầu năm: chữ An, chữ Tâm, chữ Nhẫn. Đây là một cách gửi gắm mong ước mang tính văn hóa, tích cực, không gắn với phán định vận mệnh. Treo chữ ở nhà như một lời nhắc mình sống theo ý nghĩa của chữ ấy trong năm.
Ai thích giữ một chữ thư pháp hay một vật nhỏ làm lời nhắc đầu năm, có thể xem thêm các vật phẩm may mắn trên Thế Giới Phong Thủy; chọn món mình thích nhìn mỗi ngày, không cần chọn vì sợ thẻ xăm xấu.