Hội xuân Yên Tử: hành hương về đất tổ Thiền phái Trúc Lâm và lên chùa Đồng sao cho an toàn
Trả lời ngắn: Hội xuân Yên Tử là mùa hành hương về nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành và lập nên Thiền phái Trúc Lâm. Người đi hội lên núi không chỉ để cầu may, mà để tưởng nhớ một vị vua bỏ ngai vàng đi tu và một dòng thiền mang đậm tinh thần Việt.
Mỗi năm, từ sau Tết, hàng dòng người đổ về Yên Tử. Có người đi cáp treo, có người leo bộ hàng nghìn bậc đá để lên chùa Đồng trên đỉnh. Với nhiều gia đình, đây là chuyến đi đầu năm không thể thiếu.
Nhưng Yên Tử không giống một điểm du lịch tâm linh bình thường. Đây là đất tổ của một dòng thiền do chính người Việt sáng lập. Hiểu điều này, chuyến leo núi sẽ có chiều sâu hơn nhiều so với một lần chen lấn xin lộc.
Yên Tử và Phật hoàng Trần Nhân Tông
Trần Nhân Tông là vị vua thứ ba của nhà Trần, người đã cùng quân dân hai lần đánh thắng quân Nguyên Mông. Sau khi nhường ngôi, ông lên Yên Tử tu hành, được người đời tôn là Phật hoàng.
Câu chuyện một vị vua đang ở đỉnh cao quyền lực mà chọn đời tu hành khiến Yên Tử mang ý nghĩa đặc biệt. Người hành hương tìm đến không chỉ vì cảnh núi, mà vì tinh thần buông bỏ và lòng thương dân của vị vua ấy.
Thiền phái Trúc Lâm: dòng thiền của người Việt
Thiền phái Trúc Lâm được xem là dòng thiền mang bản sắc Việt, hợp nhất các dòng thiền trước đó dưới thời Trần. Trần Nhân Tông được tôn là Sơ tổ, tiếp nối bởi Pháp Loa và Huyền Quang, gọi chung là Trúc Lâm tam tổ.
Tinh thần của Trúc Lâm là sống giữa đời mà vẫn giữ tâm thanh tịnh, tu không tách khỏi trách nhiệm với đất nước. Vì vậy Yên Tử vừa là nơi tu hành, vừa là biểu tượng của sự gắn bó giữa đạo và đời.
Mùa hội và nghi lễ khai hội
Hội xuân Yên Tử thường khai hội vào đầu tháng Giêng âm lịch và kéo dài trong mùa xuân. Lễ khai hội có dâng hương tưởng niệm Phật hoàng và các vị tổ, tụng kinh cầu quốc thái dân an.
Ngày khai hội và những ngày cuối tuần tháng Giêng là đông nhất. Người muốn đi lễ thong thả nên chọn ngày thường, hoặc đi vào cuối mùa hội khi lượng khách đã giảm.
Những điểm dừng chính trên đường hành hương
Hành trình truyền thống đi từ chân núi qua các chùa, am, tháp dọc đường lên đỉnh. Các điểm thường được nhắc đến là chùa Giải Oan với suối Giải Oan, chùa Hoa Yên, khu tháp Tổ, chùa Một Mái và cuối cùng là chùa Đồng trên đỉnh.
Mỗi điểm gắn với một tích hoặc một chức năng riêng: nơi tưởng nhớ, nơi đặt xá lợi, nơi tu thiền. Không nhất thiết phải dừng hết, nhưng nên dừng ở một vài điểm để thắp hương và nghỉ chân, thay vì chỉ chăm chăm lên đỉnh.
Chùa Đồng trên đỉnh núi
Chùa Đồng nằm ở độ cao lớn nhất của quần thể, được đúc bằng đồng. Đây là điểm đến cuối cùng, nơi nhiều người muốn chạm tới trong chuyến hành hương.
Trên đỉnh thường có gió mạnh, sương mù và nhiệt độ thấp hơn chân núi nhiều. Không gian chật, người đông, nên dâng hương nhanh gọn rồi nhường chỗ cho người sau là cách ứng xử tốt.
Leo bộ hay đi cáp treo
Leo bộ toàn tuyến là cách hành hương truyền thống, nhưng đòi hỏi sức khỏe và thời gian. Đường có nhiều đoạn dốc đứng, bậc đá trơn khi mưa phùn. Cáp treo rút ngắn phần lớn quãng đường, phù hợp với người lớn tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh tim mạch, khớp.
Lựa chọn nào cũng không làm giảm lòng thành. Điều quan trọng là biết sức mình, không cố gắng quá mức chỉ vì sợ "đi cáp treo thì không linh".
Chuẩn bị sức khỏe trước khi leo
Người có bệnh tim, huyết áp, hen suyễn hay đang mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi leo bộ. Mang theo thuốc thường dùng, nước uống, đồ ăn nhẹ và áo ấm.
Giày đế bám, không trơn là thứ quan trọng nhất. Gậy chống giúp giảm tải cho đầu gối khi xuống dốc. Đi chậm, nghỉ đều, không thi nhau leo nhanh. Thấy chóng mặt, khó thở, đau ngực thì dừng lại và báo cho người đi cùng hoặc lực lượng y tế tại chỗ.
An toàn ngày đông người
Ngày chính hội, các đoạn đường hẹp và bến cáp treo có thể ùn ứ. Giữ trẻ em sát bên, tránh dừng lại chụp ảnh ở chỗ hẹp làm tắc đường người sau, và đi theo phân luồng của ban tổ chức.
Trời mưa phùn khiến bậc đá trơn, nên bám tay vịn và đi chậm. Không đi đường tắt, không leo ra khỏi lối mòn để chụp ảnh, vì sườn núi có chỗ dốc và đá lở.
Dâng hương và lễ vật nơi đất Phật
Yên Tử là đất Phật, nên lễ vật phù hợp là lễ chay: hoa tươi, quả, hương. Không mang đồ mặn, rượu thịt lên chùa. Hương chỉ thắp ở lư hương quy định, tránh cắm tràn lan dọc đường dễ gây cháy rừng.
Nhiều nơi đã khuyến khích thắp ít hương, thậm chí chỉ một nén, để giảm khói và nguy cơ hỏa hoạn. Thành tâm nằm ở sự kính cẩn chứ không ở số lượng hương.
Giữ rừng và giữ cảnh
Yên Tử là khu rừng có giá trị sinh thái và cảnh quan. Mang rác xuống núi, không bẻ cành, không khắc chữ lên cây, lên đá. Đây cũng là cách tôn trọng tinh thần của một dòng thiền gắn với thiên nhiên.
Những hành động nhỏ như không vứt chai nhựa, không xả vỏ bánh kẹo giúp cảnh núi giữ được vẻ thanh tịnh cho người đến sau.
Chuyện "xin lộc" ở Yên Tử
Nhiều người lên Yên Tử với mục đích xin tài lộc, cầu thăng tiến. Điều này không sai, nhưng nếu chỉ có vậy thì dễ bỏ qua tinh thần của nơi này. Trần Nhân Tông lên đây là để buông bỏ, không phải để cầu thêm.
Có thể coi chuyến hành hương là dịp tĩnh tâm đầu năm: nhìn lại những gì mình đang ôm giữ, tự hỏi điều gì nên buông, và cầu bình an cho gia đình. Đó là món lộc bền hơn mọi lời xin xỏ.
Tránh mua bán đồ "linh" không rõ nguồn
Quanh các điểm hành hương thường có người bán vật phẩm được quảng cáo là "đã làm phép", "lấy từ đỉnh núi". Những lời quảng cáo này không kiểm chứng được và dễ bị đẩy giá.
Nếu muốn mua một món kỷ niệm hay vật phẩm để thờ, hãy chọn nơi bán rõ ràng, có giá niêm yết, và mua vì mình thích món đó, không vì lời hù "không mua là mất lộc".
Đưa trẻ nhỏ đi Yên Tử
Với trẻ nhỏ, nên đi cáp treo và chọn ngày ít đông. Mang theo áo ấm, nước, đồ ăn. Kể cho con nghe về vị vua đánh giặc rồi đi tu, để chuyến đi trở thành bài học lịch sử sinh động.
Không nên ép trẻ leo bộ quá sức. Một chuyến đi vui vẻ, an toàn sẽ để lại ấn tượng tốt hơn nhiều so với một chuyến leo núi mệt mỏi, khóc lóc.
Tóm lại
Hội xuân Yên Tử là mùa hành hương về đất tổ Thiền phái Trúc Lâm, tưởng nhớ Phật hoàng Trần Nhân Tông. Chuẩn bị sức khỏe, chọn cách lên núi vừa sức, giữ lễ chay, giữ rừng sạch và đi với tâm thế tĩnh lặng, chuyến đi sẽ trọn vẹn hơn nhiều so với một cuộc chen chân xin lộc.
Muốn rước một pho tượng Phật nhỏ về thờ tại gia sau chuyến hành hương, có thể xem các mẫu tượng Phật, Di Lặc trên Thế Giới Phong Thủy, chọn kích thước vừa với bàn thờ nhà mình.