Khi niềm tin làm chậm việc khám chữa bệnh: "thầy" chữa, nước thánh, bùa ngải và cách nói chuyện với người thân
Trả lời ngắn: Niềm tin có thể giúp người bệnh vững tâm, nhưng không thể thay thế việc khám và điều trị. Cầu nguyện, đi lễ song song với chữa bệnh là chuyện bình thường; bỏ thuốc, bỏ bệnh viện để theo "thầy" chữa thì rất nguy hiểm, nhất là với bệnh cần phát hiện sớm.
Không hiếm những câu chuyện người bệnh ung thư bỏ điều trị để uống nước "thánh", trẻ sốt cao được cúng vía thay vì đưa đi viện, người bị rắn cắn được đắp lá rồi chờ thầy đến. Có câu chuyện kết thúc đau lòng chỉ vì vài ngày chậm trễ.
Những người tìm đến cách chữa ấy không ngốc nghếch. Họ thường sợ hãi, mệt mỏi, mất niềm tin vào bệnh viện, hoặc bị thuyết phục bởi người họ tin. Hiểu điều đó giúp chúng ta giúp họ đúng cách hơn.
Vì sao người bệnh tìm đến thầy cúng, nước thánh
Bệnh nặng kéo theo nỗi sợ, đau đớn và chi phí lớn. Bệnh viện đông đúc, thủ tục phức tạp, bác sĩ ít thời gian giải thích. Trong khi đó, người chữa bằng tâm linh thường kiên nhẫn lắng nghe, hứa hẹn khỏi bệnh mà không cần mổ xẻ, hóa chất.
Lời hứa ấy rất hấp dẫn với người đang tuyệt vọng. Thêm vào đó, nếu có người quen kể chuyện "được thầy chữa khỏi", niềm tin càng mạnh, dù không ai kiểm chứng được người đó bệnh gì và khỏi thật hay không.
Những bệnh không thể chờ
Có những tình trạng cần đến cơ sở y tế ngay: sốt cao ở trẻ nhỏ, khó thở, đau ngực, yếu liệt nửa người, nói khó, co giật, chảy máu nhiều, rắn cắn, ngộ độc, chấn thương đầu. Mỗi phút chậm trễ có thể để lại hậu quả nặng nề.
Với bệnh mạn tính như ung thư, tiểu đường, tăng huyết áp, việc bỏ điều trị để theo phương pháp tâm linh khiến bệnh tiến triển âm thầm, đến khi quay lại bệnh viện thì đã muộn.
Cầu nguyện và chữa bệnh có thể đi cùng nhau
Không cần chọn một trong hai. Người bệnh có thể vừa đi chùa, cầu nguyện, đọc kinh để vững lòng, vừa tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ. Nhiều người nói chính niềm tin giúp họ có sức chịu đựng qua những đợt điều trị khó khăn.
Điều cần tránh là để nghi lễ thay thế thuốc, hoặc để lời "thầy" khiến người bệnh bỏ thuốc, bỏ tái khám.
Nước thánh, bùa, thuốc lạ có thể gây hại thế nào
Ngoài việc làm chậm điều trị, một số "thuốc" do thầy cho có thể chứa thành phần không rõ nguồn gốc, gây ngộ độc, tổn thương gan thận. Bùa đeo cổ trẻ nhỏ có nguy cơ thắt cổ, hóc nghẹn.
Các cách chữa như cạo, đắp lá, chích lể ở vết thương có thể gây nhiễm trùng. Khi đã dùng bất kỳ thứ gì từ thầy, nên báo cho bác sĩ biết để được tư vấn.
Đừng chế giễu, hãy lắng nghe
Khi người thân tin vào thầy chữa, phản ứng tự nhiên là tức giận, chế giễu. Nhưng điều này thường khiến họ phòng thủ và càng tin hơn. Họ cũng có thể giấu không cho mình biết.
Hãy bắt đầu bằng việc hỏi: họ sợ điều gì ở bệnh viện, điều gì khiến họ tin thầy. Có khi là sợ phẫu thuật, sợ tốn tiền, sợ bị bỏ rơi trong phòng bệnh lạnh lẽo. Giải quyết được nỗi sợ ấy là mở được cánh cửa.
Đề xuất cách dung hòa
Một cách hiệu quả là đề nghị dung hòa: "Mình vẫn đi lễ, vẫn cầu nguyện, nhưng đi khám thêm để biết rõ bệnh". Hoặc "Thầy chữa phần tâm linh, bác sĩ chữa phần thân thể, mình làm cả hai".
Cách nói này không phủ nhận niềm tin của người bệnh, nên dễ được chấp nhận hơn. Một khi đã gặp bác sĩ, có kết quả xét nghiệm, người bệnh thường tự thấy cần điều trị.
Nhờ người họ tin nói giúp
Đôi khi lời con cái không bằng lời một người khác mà người bệnh kính trọng: vị sư ở chùa quen, người lớn trong họ, người đã từng điều trị khỏi bệnh tương tự. Nhiều vị sư cũng khuyên Phật tử đi khám bệnh đầy đủ.
Tìm đúng người nói giúp có thể thay đổi quyết định của người bệnh nhanh hơn nhiều so với những cuộc tranh luận trong gia đình.
Đồng hành đi khám
Người bệnh lớn tuổi thường ngại đi viện một mình. Hãy sắp xếp thời gian đi cùng, chuẩn bị giấy tờ, ghi lại câu hỏi để hỏi bác sĩ, giúp họ hiểu chẩn đoán và hướng điều trị.
Khi người bệnh thấy mình không bị bỏ lại, họ sẽ bớt sợ bệnh viện. Sự đồng hành này nhiều khi quan trọng không kém phác đồ điều trị.
Khi người bệnh vẫn từ chối
Người trưởng thành có quyền quyết định về sức khỏe của mình. Nếu đã cố gắng nhiều lần mà người bệnh vẫn từ chối, hãy tôn trọng nhưng không bỏ cuộc: giữ liên lạc, tiếp tục quan tâm, sẵn sàng đưa đi khám khi họ đổi ý.
Với trẻ em, người không đủ năng lực tự quyết, trách nhiệm đưa đi khám thuộc về người giám hộ. Không được để trẻ chịu thiệt vì niềm tin của người lớn.
Cảnh giác với lời hứa "chữa khỏi hoàn toàn"
Không có phương pháp tâm linh nào được chứng minh chữa khỏi ung thư, tiểu đường hay các bệnh nặng khác. Người hứa "chữa khỏi hoàn toàn, không cần thuốc" kèm chi phí lớn là dấu hiệu đáng ngờ.
Nếu phát hiện có người lợi dụng bệnh tật để lừa tiền, gây hại cho người bệnh, hãy trình báo cơ quan chức năng.
Chăm sóc tinh thần cho người bệnh
Người bệnh nặng thường cần nâng đỡ tinh thần nhiều. Đó là lúc tín ngưỡng có vai trò tích cực: nghe kinh, gặp gỡ người thân, được kể chuyện về ông bà, được an ủi rằng mình không cô đơn.
Gia đình có thể tạo không gian cho những điều ấy ngay tại nhà hay bệnh viện, thay vì đưa người bệnh đến những nơi chữa trị không rõ ràng.
Phòng ngừa từ sớm
Khám sức khỏe định kỳ, tiêm chủng đầy đủ, chăm sóc trẻ nhỏ đúng cách giúp phát hiện bệnh sớm, giảm nguy cơ phải đối mặt với bệnh nặng. Khi bệnh được phát hiện sớm, người bệnh ít rơi vào tuyệt vọng, ít tìm đến các cách chữa liều lĩnh.
Dạy con cái và người thân rằng đi khám không phải là "rước bệnh vào người", mà là cách giữ gìn sức khỏe.
Chuẩn bị cho buổi nói chuyện với người bệnh
Trước khi nói chuyện, nên tìm hiểu sơ về bệnh của người thân, chi phí điều trị, chế độ bảo hiểm y tế, để có thể trả lời những lo lắng thực tế của họ. Nhiều người né bệnh viện chỉ vì nghĩ chi phí quá lớn, trong khi bảo hiểm có thể chi trả một phần.
Chọn lúc người bệnh bình tĩnh, không gian riêng tư, nói chậm rãi. Tránh nói trước đông người khiến họ thấy bị chỉ trích. Một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng có thể cần lặp lại nhiều lần trước khi họ đồng ý.
Bác sĩ cũng có thể giúp
Khi đưa người thân đi khám, có thể chủ động nói với bác sĩ rằng người bệnh đang có niềm tin vào phương pháp khác. Nhiều bác sĩ có kinh nghiệm sẽ giải thích nhẹ nhàng, tôn trọng niềm tin của người bệnh mà vẫn giữ được việc điều trị.
Sự phối hợp giữa gia đình và bác sĩ giúp người bệnh cảm thấy được tôn trọng, từ đó hợp tác điều trị tốt hơn.
Tóm lại
Niềm tin giúp người bệnh vững lòng nhưng không thay thế được y học. Hiểu nỗi sợ của người bệnh, đề xuất cách dung hòa, nhờ người họ tin nói giúp và đồng hành đi khám là cách giúp người thân quay lại với điều trị mà không làm tổn thương niềm tin của họ.
Với người bệnh muốn có một pho tượng nhỏ đặt đầu giường để vững lòng trong những ngày điều trị, có thể tham khảo các mẫu tượng Phật, Di Lặc trên Thế Giới Phong Thủy, chọn loại nhỏ gọn, chắc chân.